امضاى معصوم را سنت نامند نه حديث « 1 » و از نظر شيخ بهائى ، خبر و حديث و اثر غالباً به يك معنا استعمال مىشوند . بنابراين فرق عمدهء سنت با حديث ، خبر ، اثر و روايت آن است كه سنت خود عمل و امضا و حتى سخن رسول اللّه را گويند ، ليكن بقيه ، حكايت از آن‌ها دارند و روايت ، نقل آن‌ها را گويند ، پس آن حديث و خبرى ارزش دارد كه مطابق سنت پيامبر باشد و گرنه هر حديثى داراى اعتبار نمىباشد و در علم الدرايه ، متن و سند احاديث ، توأم مورد ارزيابى قرار مىگيرند هر چند برخى از خاورشناسان ناآگاه و يا مغرض مثل « گولد زيهر » و به دنبال آن غرب‌زدگانى مثل احمد امين مصرى كار محدثين را فقط نقل سند دانسته‌اند ، گو اين كه متن هر چه باشد دربست قبول است ! احمد امين مىنويسد : « در حقيقت ، محدثين به سند احاديث عنايت بيشتر نشان دادند ، ولى به نقد متن احاديث چندان اهتمام نورزيدند كه آيا آن با واقعيات تطبيق مىكند يا نه ؟ » « 2 » و احمد عبد المنعم البهى در مجلهء العربى نوشت : « همّ محدثين تصحيح سند روايات است بدون اين كه به تحقيق متن و نص حديث بپردازند . » « 3 » در حالى كه اگر موضوع با حوصله و شكيب علمى ، دنبال مىشد و به كتاب‌هاى دراية الحديث و رجال و حتى تصنيفات ويژه احاديث ضعيف و موضوع و جعلى رجوع مىشد روشن مىگرديد كه هم وزن نقد اسناد احاديث به نقد و بررسى متون و مضامين نيز پرداخته شده است . جمع‌بندى

--> ( 1 ) . بهاء الدين محمد عاملى ، ( شيخ بهايى ) ، الوجيزه ، ص 3 . . ( 2 ) . احمد امين ، ضحى الاسلام ، ج 2 ، ص 130 . . ( 3 ) . ابن صلاح شهرزورى ، علوم الحديث ، مقدمه نور الدين عنتر ، ص 14 . .